१९७६ मध्ये, गोड पदार्थांच्या जगात एक उल्लेखनीय प्रगती झाली. टेट अँड लाइल येथील शास्त्रज्ञांनी क्वीन एलिझाबेथ कॉलेजच्या संशोधकांच्या सहकार्याने प्रयोगशाळेत सुक्रॅलोज विकसित केले. या शोधामुळे अन्न आणि पेय उद्योगात परिवर्तन झाले आहे, साखरेला शून्य-कॅलरी पर्याय उपलब्ध झाला आहे जो तीव्र गोडवा टिकवून ठेवतो.
सुक्रॅलोजचा जन्म
सुक्रालोजचा प्रवास एका साध्या रासायनिक प्रक्रियेने सुरू झाला. संशोधकांनी सुक्रोजपासून सुरुवात केली, ज्याला सामान्यतः टेबल शुगर म्हणून ओळखले जाते आणि त्याची आण्विक रचना सुधारित केली. साखरेच्या रेणूवरील तीन हायड्रोजन-ऑक्सिजन गटांना क्लोरीन अणूंनी बदलून, त्यांनी एक संयुग तयार केले जे साखरेपेक्षा अंदाजे 600 पट गोड आहे. या बदलामुळे सुक्रालोज कॅलरीशिवाय राहते, कारण मानवी शरीर त्याचे चयापचय करू शकत नाही.
सुक्रॅलोजचे फायदे
सुक्रॅलोजचे अनेक फायदे आहेत ज्यामुळे त्याचा व्यापक वापर झाला आहे:
- शून्य कॅलरीज: सुक्रालोजचा सर्वात महत्त्वाचा फायदा म्हणजे ते कॅलरीज न जोडता गोडवा प्रदान करते. यामुळे चव कमी न करता कॅलरीजचे सेवन कमी करू इच्छिणाऱ्यांसाठी ते एक आदर्श पर्याय बनते.
- उच्च गोडपणाची तीव्रता: सुक्रालोज साखरेपेक्षा खूपच गोड असल्याने, इच्छित गोडपणाची पातळी साध्य करण्यासाठी फक्त थोड्या प्रमाणात आवश्यक आहे. यामुळे ते अत्यंत कार्यक्षम आणि किफायतशीर बनते.
- उष्णता स्थिरता: काही कृत्रिम गोड पदार्थांप्रमाणे, सुक्रालोज उच्च तापमानात स्थिर राहते, ज्यामुळे ते स्वयंपाक आणि बेकिंगसाठी योग्य बनते. या बहुमुखी प्रतिभेमुळे ते पेयांपासून बेक्ड वस्तूंपर्यंत विविध उत्पादनांमध्ये एक लोकप्रिय घटक बनले आहे.
सुक्रॅलोजचे तोटे
त्याचे फायदे असूनही, सुक्रालोजचे तोटे कमी नाहीत. काही अभ्यासांनी दीर्घकाळ मोठ्या प्रमाणात सेवन केल्यास आरोग्यावर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांबद्दल चिंता व्यक्त केली आहे. याव्यतिरिक्त, सुक्रालोज हे एक कृत्रिम संयुग आहे, जे नैसर्गिक पर्याय शोधणाऱ्यांना कदाचित आवडणार नाही.
स्टीव्हिया: नैसर्गिक पर्याय
सुक्रालोजच्या विपरीत, स्टीव्हिया शतकानुशतके वापरल्या जाणाऱ्या साखरेला नैसर्गिक पर्याय देते. स्टीव्हिया रेबाउडियाना वनस्पतीच्या पानांपासून मिळवलेले, स्टीव्हिया प्रयोगशाळेत तयार केले जात नाही तर नैसर्गिक स्रोतापासून त्याची लागवड केली जाते.
स्टीव्हियाचे फायदे
- नैसर्गिक उत्पत्ती: स्टीव्हिया हे वनस्पती-आधारित गोड पदार्थ आहे, जे सुक्रॅलोज सारख्या कृत्रिम गोड पदार्थांना नैसर्गिक पर्याय शोधणाऱ्यांसाठी एक आकर्षक पर्याय बनवते.
- शून्य कॅलरीज: सुक्रालोजप्रमाणे, स्टीव्हिया कोणत्याही कॅलरीज न जोडता गोडवा प्रदान करते, ज्यामुळे ते वजन व्यवस्थापनासाठी आणि साखरेचे सेवन कमी करण्यासाठी आदर्श बनते.
- आरोग्य फायदे: स्टेव्हियाचे संभाव्य आरोग्य फायदे असल्याचे सिद्ध झाले आहे, ज्यामध्ये रक्तदाब आणि रक्तातील साखरेची पातळी कमी करणे समाविष्ट आहे. त्याच्या नैसर्गिक उत्पत्तीमुळे त्याचे आरोग्यावर प्रतिकूल परिणाम होण्याची शक्यता कमी असते.
- बहुमुखी प्रतिभा: स्टीव्हिया ही अत्यंत बहुमुखी प्रतिभा आहे आणि चवीशी तडजोड न करता पेयांपासून ते बेक्ड वस्तूंपर्यंत विविध उत्पादनांमध्ये वापरली जाऊ शकते.
- शाश्वत: नैसर्गिक उत्पादन म्हणून, स्टीव्हिया लागवडीचा कृत्रिम गोड पदार्थांच्या उत्पादनाच्या तुलनेत पर्यावरणीय परिणाम कमी असतो.
| पैलू | सुक्रॅलोज | स्टीव्हिया |
|---|---|---|
| स्रोत | सुक्रोज (साखर) पासून मिळवलेले कृत्रिम स्वीटनर | स्टीव्हिया रेबाउडियाना वनस्पतीपासून मिळवलेले नैसर्गिक गोडवा |
| गोडवा | साखरेपेक्षा सुमारे ६०० पट गोड | साखरेपेक्षा खूपच गोड, काही अर्क ३०० पट गोड असतात. |
| कॅलरी सामग्री | ० | ० |
| दात किडणे | दात किडण्यास हातभार लावत नाही. | दात किडण्यास हातभार लावत नाही. |
| वापर | साखरेचा पर्याय म्हणून अनेक पॅकेज्ड पदार्थ आणि पेयांमध्ये वापरले जाते. | पावडर, द्रव आणि संपूर्ण पानांसह विविध स्वरूपात उपलब्ध. |
| सुरक्षितता | काही अभ्यास संभाव्य आरोग्य धोके आणि चिंता सूचित करतात, ज्यात गॅस्ट्रोइंटेस्टाइनल समस्या, चयापचय विकार आणि आतड्यांतील मायक्रोबायोटावर होणारे परिणाम यांचा समावेश आहे. | सुरक्षित मानले जाते आणि कोणतेही प्रतिकूल परिणाम होत नाहीत; शतकानुशतके स्थानिक लोकसंख्येद्वारे वापरले जात आहे आणि अनेक देशांमध्ये गोड पदार्थ म्हणून मान्यता प्राप्त आहे. |
| नियामक | एफडीएने अन्न पूरक म्हणून वापरण्यासाठी मान्यता दिली आहे. | एफडीएने अन्न पूरक म्हणून वापरण्यासाठी मंजूर केलेले आणि भारतासह जगभरातील विविध नियामक संस्थांनी सुरक्षित म्हणून मान्यता दिलेली. |
| नैसर्गिक | कृत्रिम स्वीटनर | नैसर्गिकरित्या वनस्पतींपासून मिळवलेले |
| चयापचय | शरीराद्वारे चयापचय होत नाही | शरीराद्वारे चयापचय होत नाही |
| पर्यावरणीय | उत्पादनादरम्यान पर्यावरणीय प्रदूषणात योगदान देऊ शकते | सामान्यतः पर्यावरणपूरक मानले जाते कारण ते वनस्पती-आधारित आणि जैवविघटनशील आहे |
| आफ्टरटेस्ट | काही व्यक्तींमध्ये एक रेंगाळणारा आफ्टरटेस्ट सोडू शकतो |
काही स्वरूपात थोडीशी कडू चव असू शकते, परंतु सामान्यतः ती रुचकर मानली जाते. मॅजिकलीफच्या मालकीच्या तंत्रज्ञानामध्ये त्यांच्या स्टीव्हिया वनस्पतींची विविधता, सेंद्रिय निष्कर्षण प्रक्रिया आणि त्यांच्या स्टीव्हियामधील कटुता कमी करण्यासाठी एक अद्वितीय मिश्रण तंत्र यांचा समावेश आहे ज्यामुळे ते भारतातील ग्राहकांसाठी सर्वोत्तम पर्याय बनते. |
निष्कर्ष
सुक्रालोज एक आकर्षक शून्य-कॅलरी गोड करण्याचा पर्याय देते, तर स्टीव्हियाचे नैसर्गिक, आरोग्यदायी गुण निरोगी जीवनशैली शोधणाऱ्यांसाठी ते एक उत्कृष्ट पर्याय बनवतात. त्याच्या समृद्ध इतिहासासह, नैसर्गिक उत्पत्तीसह आणि असंख्य फायद्यांसह, स्टीव्हिया चांगल्या गोड करण्याच्या उपायांच्या शोधात एक उत्कृष्ट पर्याय म्हणून उभा राहतो. तुम्ही साखरेचे सेवन कमी करत असाल किंवा तुमचे वजन नियंत्रित करत असाल, स्टीव्हिया कृत्रिम गोड पदार्थांच्या तोट्यांशिवाय गोडपणाचा आनंद घेण्याचा एक नैसर्गिक, स्वादिष्ट मार्ग प्रदान करते.
